Ông bà nghe kém, hay hỏi lại, mở tivi to hết cỡ, bạn muốn mua máy trợ thính nhưng sợ mua nhầm loại vừa đắt vừa vô dụng? Bài viết này giúp bạn phân biệt máy trợ thính thật với thiết bị khuếch đại âm thanh, chọn đúng theo mức độ nghe kém và tránh những lỗi khiến người dùng bỏ máy vào ngăn kéo.
Máy trợ thính khác gì máy khuếch đại âm thanh
Đây là nhầm lẫn tốn kém nhất. Máy khuếch đại âm thanh (loại rẻ bán tràn lan) chỉ làm to mọi âm thanh lên như nhau, kể cả tiếng ồn. Người dùng nghe to hơn nhưng không rõ hơn, thậm chí khó chịu vì ù tai. Máy trợ thính đúng nghĩa là thiết bị y tế, xử lý âm thanh chọn lọc: khuếch đại đúng dải tần người dùng bị mất, giảm tiếng ồn nền và tránh gây chói.
Nói cách khác, mức nghe kém của mỗi người khác nhau ở từng dải tần. Máy trợ thính tốt được điều chỉnh theo kết quả đo thính lực, còn máy khuếch đại thì cào bằng. Với người cao tuổi thường mất nghe ở âm cao trước (khó nghe phụ âm, tiếng phụ nữ, trẻ em), sự khác biệt này quyết định việc có nghe rõ lời nói hay không.
Vì sao phải đo thính lực trước khi mua
Đo thính lực cho biết tai nghe kém ở mức nào và ở dải tần nào. Không có kết quả này, việc chọn máy chỉ là đoán mò. Nghe kém cũng có thể do ráy tai bít, viêm tai hay nguyên nhân cần điều trị chứ không phải cứ đeo máy là xong. Vì vậy bước đầu tiên luôn là khám tai và đo thính lực, không phải ra cửa hàng mua ngay.
Các kiểu dáng và chọn theo ai dùng
Máy sau tai (BTE) và loại loa trong tai (RIC) có phần thân đặt sau vành tai, nút chỉnh và thay pin dễ, phù hợp người lớn tuổi tay kém khéo và mức nghe kém từ vừa đến nặng. Máy trong tai (ITE, CIC) nhỏ, kín đáo, nhưng nút bấm bé, pin nhỏ, khó thao tác với người run tay hoặc mắt kém.
Với đa số người cao tuổi, một máy sau tai có nút chỉnh to, pin dễ thay hoặc sạc lại thường thực tế hơn máy siêu nhỏ. Đẹp và kín đáo không có ý nghĩa nếu ông bà không tự đeo và chỉnh được.
Ví dụ thực tế: bà 78 tuổi bỏ máy vào tủ
Gia đình chị Hà mua cho bà một máy khuếch đại giá rẻ trên mạng. Bà đeo được hai hôm rồi cất đi vì “ù hết cả tai, ồn lắm”. Sau đó nhà đưa bà đi đo thính lực mới biết bà mất nghe nặng ở âm cao. Cửa hàng thiết bị y tế lắp máy trợ thính đúng loại, tinh chỉnh theo kết quả đo và hẹn bà quay lại điều chỉnh sau hai tuần làm quen. Lần này bà đeo đều vì nghe rõ lời con cháu mà không bị chói. Khác biệt không nằm ở giá tiền, mà ở việc đo đúng và tinh chỉnh đúng.
Các bước chọn máy trợ thính đúng
- Đưa người dùng đi khám tai và đo thính lực trước tiên.
- Xác nhận nghe kém do dây thần kinh hay do nguyên nhân điều trị được như ráy tai, viêm.
- Chọn kiểu dáng theo khả năng thao tác của người dùng, không chỉ vì nhỏ gọn.
- Yêu cầu cửa hàng tinh chỉnh máy theo kết quả đo, không mua máy chưa cài đặt.
- Cho người dùng đeo thử, nghe lời nói thật và cả trong môi trường có tiếng ồn.
- Hỏi rõ chính sách bảo hành, đổi trả và lịch tái khám để chỉnh lại.
Sai lầm thường gặp và cách khắc phục
Mua máy khuếch đại giá rẻ thay cho máy trợ thính. Rẻ mà không nghe rõ là lãng phí. Nếu mục tiêu là nghe rõ lời nói, hãy đầu tư máy trợ thính đúng nghĩa được tinh chỉnh.
Bỏ qua bước đo thính lực. Không đo thì không cài đúng được. Luôn bắt đầu từ khám tai.
Kỳ vọng nghe rõ ngay lập tức. Não cần thời gian làm quen với âm thanh đầy đủ trở lại, thường vài tuần. Nên tăng thời gian đeo từ từ mỗi ngày thay vì đeo cả ngày rồi bỏ hẳn.
Đặt âm lượng quá to. To quá gây chói và mệt, khiến người dùng chán. Chỉnh vừa đủ nghe rõ lời nói và quay lại nhờ tinh chỉnh khi cần.
Không vệ sinh máy và ống tai. Ráy tai bít đầu loa làm máy rè hoặc câm. Lau máy hằng ngày, thay nút tai và kiểm tra ráy định kỳ.
Kết luận và bước tiếp theo
Chọn máy trợ thính không phải chọn món đồ đắt nhất mà là chọn đúng loại, đo đúng và tinh chỉnh đúng cho từng người. Bước tiếp theo: đặt lịch đo thính lực cho người thân, mang kết quả đến cơ sở thiết bị y tế uy tín để được tư vấn máy phù hợp và hẹn ngày tái chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Máy trợ thính có chữa khỏi nghe kém không?
Không. Máy hỗ trợ nghe rõ hơn chứ không phục hồi thính lực đã mất. Nó giúp người dùng giao tiếp và sinh hoạt tốt hơn khi được cài đặt đúng.
Có nên đeo một tai hay cả hai tai?
Nếu cả hai tai đều nghe kém, đeo hai tai thường giúp định hướng âm thanh và nghe trong môi trường ồn tốt hơn. Việc này nên theo tư vấn của người đo thính lực.
Máy pin thường và máy sạc, nên chọn loại nào?
Máy sạc tiện, không phải thay pin nhỏ khó cầm, hợp người tay run. Máy pin thường linh hoạt khi đi xa không có chỗ sạc. Chọn theo thói quen sinh hoạt của người dùng.
Vì sao đeo máy vẫn nghe không rõ ở nơi đông người?
Môi trường nhiều tiếng ồn luôn là thử thách. Máy tốt giảm ồn một phần nhưng không loại bỏ hoàn toàn. Nếu quá khó nghe, hãy quay lại nhờ tinh chỉnh chế độ phù hợp môi trường ồn.
Nguồn tham khảo
Thông tin về giảm thính lực ở người cao tuổi và vai trò của thiết bị trợ thính theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO); khuyến cáo đo thính lực và chọn máy theo tư vấn của chuyên viên thính học và bác sĩ tai mũi họng.